Erdal Türkkan
Devlet Müdahaleciliğinin Yükselişi ve Rekabetçi Piyasadan Uzaklaşmalar
Erdal Türkkan
Serbest piyasa ekonomisine güvenin sarsılmasına yol açan ekonomik krizler, kapitalist sisteme yöneltilen eleştiriler ve az gelişmişlik olgusuna karşı yapılan mücadeleler, devletin müdahale alanlarının genişlemesine neden olmuştur.

Özellikle 1917 Sovyet devrimi, 1929 bunalımı ve ikinci dünya savaşından sonra gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarının yoğunluk kazanması sonrasında devletin müdahale alanları büyük bir genişleme göstermiştir. Bu çerçevede devlet rekabetle bağdaşmayan yeni işlevleri üstlenirken, özellikle gelişmekte olan ülkelerde zaman zaman asli fonksiyonlarını ihmal etmekten de kaçınmamıştır. Bu çerçevede bu dönemde piyasa yetersizliği kavramının en geniş anlamda kabul gördüğünü, buna karşılık kamu yetersizliği kavramının tamamen veya önemli ölçüde göz ardı edildiğini söylemek mümkündür.

1929 Krizinden sonra gelişmiş ülkelerde paranın ve verginin nötralitesi ilkeleri göz ardı edilerek Keynezyen politikalar çerçevesinde ekonomide devlet harcamalarının ağırlığı artmış, yer yer kamu girişimciliği önem kazanmış, belli alanlarda korumacı ve destekleyici politikalara yer verilmiştir. Bununla birlikte bu ülkelerde piyasalar kaynak tahsisinde esas yönlendirici olmaya devam etmiş, rekabet tamamen ortadan kalkmamış, aksine rekabetin korunmasına önem veren politikalar gündemden tamamen çıkmamıştır.

Şüphesiz piyasalara güvensizlik ve rekabetten uzaklaşma en fazla merkeziyetçi planlamayı getiren Sovyet Bloku’nda görülmüştür. Bu ülkelerde özel sektör ortadan kaldırılmış, rekabeti mümkün kılan temel özgürlükler yok edilmiş ve ülke dış dünyadan gelen rekabete tamamen kapatılmıştır. Ancak bu ülkelerde bile zaman içinde ortaya çıkan liberalleşme hareketleri ile piyasalar belli sınırlar içinde de olsa etkinlik kazanabilmiştir.

Genellikle karma ekonomi modelini benimseyen gelişmekte olan ülkelerde ise bir yandan piyasalar genişlerken, diğer yandan da piyasaların kaynak tahsisindeki etkisini zayıflatan unsurlar devrede olmuştur. Şüphesiz bu unsurlardan en önemlileri, ileri derecede korumacılık, tekel ve oligopollerin oluşmasına imkan veren ithal ikamesi rejimleri, geniş kapsamlı kamu girişimciliği, aşırı dozlara varan kamu teşvikleri, kamunun fiyat sistemine müdahaleleridir.

Kaynak: Rekabet Forumu, Sayı 130

27.06.2020

Bu makale 1678 kişi tarafından okundu.

Okuyucu Yorumları
ÖNEMLİ UYARI: Bu sayfalarda yayınlanan köşe yazıları/makaleler yazarların kendilerine ait görüşleridir. Köşe yazıları, makale ve yorumlardan Liberal Gazete veya liberalgazete.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Yazı, makale, yorum, herhangi bir içeriğin anayasa ve yasalara aykırı olamayacağı açıktır.
Haber Gönderin

LiberalGazete.com basın özgürlüğünün yaygınlaşması, var olan tüm düşüncelerin siyasi temsilcilerini kamuoyuna taşımayı amaç edinmiştir.

liberalgazete.com'un ticari bir faaliyeti yoktur.

  • bilgi@liberalgazete.com

KÜNYE

Yazar Olmak İstiyorum
Yazar Girişi
Üye Girişi
Üye Ol

E-Bülten Kayıt

Haberlerden anında haberdar olun!


Copyright © 2020 www.liberalgazete.com | Tüm hakları saklıdır.